Πρωτόκολλο Willbarger (Brushing Protocol)

Τι είναι, πώς εφαρμόζεται και τι δείχνει η επιστημονική έρευνα

Το Πρωτόκολλο Willbarger, γνωστό και ως Brushing Protocol ή Therapressure Protocol, είναι μια εξειδικευμένη εργοθεραπευτική τεχνική που στοχεύει στη ρύθμιση του νευρικού συστήματος μέσω ελεγχόμενης απτικής και ιδιοδεκτικής εισροής. Χρησιμοποιείται κυρίως σε παιδιά, αλλά και σε εφήβους ή ενήλικες, που παρουσιάζουν αισθητηριακές δυσκολίες και προκλήσεις αυτορρύθμισης.

Η μέθοδος έχει αναπτυχθεί από την εργοθεραπεύτρια Patricia Wilbarger, στο πλαίσιο της θεωρίας της Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης (Sensory Integration).

Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται

Το πρωτόκολλο εφαρμόζεται από εργοθεραπευτές σε άτομα που εμφανίζουν:

• Αισθητηριακή υπερευαισθησία (ιδίως στην αφή)

• Δυσκολίες συγκέντρωσης και προσοχής

• Έντονη αναζήτηση αισθητηριακών ερεθισμάτων

• Δυσκολίες συναισθηματικής και συμπεριφορικής αυτορρύθμισης

• Αυξημένο άγχος ή αμυντικότητα απέναντι σε καθημερινά ερεθίσματα

Συχνά εντάσσεται σε προγράμματα παρέμβασης για παιδιά με διαταραχές αισθητηριακής επεξεργασίας, ΔΑΦ, ΔΕΠ-Υ ή αναπτυξιακές δυσκολίες, πάντα μετά από αξιολόγηση.

Τι περιλαμβάνει το Πρωτόκολλο Willbarger

1. Ειδικό βούρτσισμα (Brushing)

Χρησιμοποιείται μια ειδική βούρτσα (Therapressure brush) για την εφαρμογή βαθιάς, σταθερής πίεσης στο δέρμα.Το βούρτσισμα γίνεται σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος (χέρια, πόδια, πλάτη), αποφεύγοντας το πρόσωπο, το στήθος και την κοιλιακή χώρα.

2. Ιδιοδεκτική πίεση στις αρθρώσεις

Αμέσως μετά, εφαρμόζονται ήπιες, ελεγχόμενες συμπιέσεις στις αρθρώσεις (ώμοι, αγκώνες, καρποί, ισχία, γόνατα, αστράγαλοι).Στόχος είναι η ενίσχυση της ιδιοδεκτικής πληροφορίας προς το κεντρικό νευρικό σύστημα.

3. Συχνότητα και διάρκεια

Το πρωτόκολλο συνήθως εφαρμόζεται πολλές φορές την ημέρα, σε τακτά χρονικά διαστήματα, για ορισμένες εβδομάδες.Η ακριβής συχνότητα και διάρκεια καθορίζεται αποκλειστικά από τον εργοθεραπευτή.

Η θεωρητική βάση της μεθόδου

Το Πρωτόκολλο Willbarger βασίζεται στην υπόθεση ότι η βαθιά πίεση και η επαναλαμβανόμενη, προβλέψιμη αισθητηριακή εισροή μπορούν να βοηθήσουν το νευρικό σύστημα να οργανώσει καλύτερα τις αισθητηριακές πληροφορίες.

Η τεχνική θεωρείται μέρος μιας ευρύτερης αισθητηριακής “δίαιτας”, δηλαδή ενός εξατομικευμένου συνόλου δραστηριοτήτων που υποστηρίζουν τη ρύθμιση του επιπέδου διέγερσης και τη λειτουργικότητα στην καθημερινή ζωή.

Τι δείχνει η διεθνής επιστημονική έρευνα

Κλινική εμπειρία

Πολλοί εργοθεραπευτές διεθνώς αναφέρουν, σε κλινικό επίπεδο, βελτιώσεις σε:

• ανοχή στην αφή

• επίπεδα διέγερσης

• συμπεριφορική οργάνωση

• συμμετοχή σε καθημερινές δραστηριότητες

Ωστόσο, αυτές οι παρατηρήσεις βασίζονται κυρίως σε κλινική εμπειρία και αναφορές περιπτώσεων.

Περιορισμένη ερευνητική τεκμηρίωση

Η επιστημονική βιβλιογραφία επισημαίνει ότι:

• Δεν υπάρχουν επαρκείς τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες που να τεκμηριώνουν με σαφήνεια την αποτελεσματικότητα του πρωτοκόλλου.

• Μελέτη που εξέτασε την επίδραση του brushing σε παιδί με αυτισμό δεν έδειξε στατιστικά σημαντικές αλλαγές στη στερεοτυπική συμπεριφορά (Davis et al., Research in Autism Spectrum Disorders).

• Ανασκοπήσεις της βιβλιογραφίας καταλήγουν ότι το πρωτόκολλο δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτόνομη, τεκμηριωμένη παρέμβαση, αλλά ενδεχομένως ένα συμπληρωματικό εργαλείο.

Σημαντικές προϋποθέσεις εφαρμογής

• Το πρωτόκολλο πρέπει να εφαρμόζεται αποκλειστικά με καθοδήγηση εργοθεραπευτή.

• Απαιτείται εκπαίδευση γονέων ή φροντιστών.

• Δεν εφαρμόζεται χωρίς συναίνεση ή όταν προκαλεί δυσφορία.

• Δεν αντικαθιστά άλλες θεραπευτικές παρεμβάσεις.

• Η ανταπόκριση διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο.

Συμπέρασμα

Το Πρωτόκολλο Willbarger αποτελεί μια γνωστή εργοθεραπευτική τεχνική με μακρόχρονη κλινική χρήση στον τομέα της αισθητηριακής ρύθμισης. Παρότι πολλοί επαγγελματίες αναφέρουν θετικά αποτελέσματα στην πράξη, η επιστημονική τεκμηρίωση παραμένει περιορισμένη.

Για τον λόγο αυτό, η μέθοδος συνιστάται να χρησιμοποιείται εξατομικευμένα, με προσοχή και ως μέρος ενός ολοκληρωμένου θεραπευτικού πλάνου, πάντα υπό την ευθύνη εξειδικευμένου εργοθεραπευτή.

Ενδεικτικές διεθνείς πηγές

• Wilbarger, P., & Wilbarger, J. Sensory Defensiveness in Children 2–12: An Intervention Guide.

• Bundy, A. C., Lane, S. J., & Murray, E. A. Sensory Integration: Theory and Practice.

• Davis, T. N., et al. (2010). The effects of a brushing procedure on stereotypical behavior. Research in Autism Spectrum Disorders.

• American Occupational Therapy Association (AOTA): Position papers on sensory-based interventions.